Tytułem wstępu

Na wstępie chciałam zaznaczyć, iż blog mój w żaden sposób nie aspiruje do miana jakiegoś poważniejszego przedsięwzięcia naukowego i ma głównie charakter hobbystyczny i w pełni amatorski. Intencją moją było, jest i będzie, zachęcenie czytelnika do odwiedzenia tych cudownych miejsc w Polsce oraz do zapoznania się z ich historią, klimatem. Poszczególne teksty (głównie w opisach miejscowości) pochodzą nieraz z trzech-czterech źródeł (całkowicie ze sobą przemieszanych), tak więc zdecydowałam się (przed wszystkim ze względu na czytelność i specyfikę przekazu www) nie podawać dziesiątków przypisów do każdego liczącego parę słów fragmentu. Informacje zamieszczone w w moim blogu dotyczące zamków pochodzą głównie z "Leksykonu zamków w Polsce" [ autorzy: Salm Jan, Kołodziejski Stanisław, Kajzer Leszek] oraz stron internetowych poświęconych temu zagadnieniu. Zaś wiadomości dotyczące samych miejscowości znajduję głównie w Wikipedii, na stronach tych gmin i miejscowości, bądź też ze stron prywatnych poświęconych danym miejscowościom czy obiektom. Jeżeli jednak, ktoś poczuje się urażony gdy wykorzystam jego wiadomości, proszę o kontakt. Napiszę sprostowanie lub usunę takowe wiadomości z mojego bloga.

Będę ogromnie wdzięczna za wszelkie uwagi, zarówno dot. ew. błędów rzeczowych, ortograficznych, faktograficznych i innych. Propozycje, pomysły, sugestie dot. układu treści, nowych tematów, i inne uwagi proszę przesyłać na adres: jagusinka@gmail.com
Tuż pod tym tekstem jest księga gości - możesz napisać co myślisz o moim blogu :)

KSIĘGA GOŚCI

KSIĘGA GOŚCI - pisz szczerze, każda opinia jest dla mnie ważna :)

Możesz tutaj napisać co myślisz o moim blogu :)

Obserwatorzy

środa, 3 sierpnia 2011

Tomaszowice

Tomaszowice – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Jastków.


Współrzędne obiektu
N 51.277112
E 22.369215

We wsi znajduje się Pałac z 1864 roku, gruntownie przebudowany w latach 60. XX w. W skład zespołu pałacowy, z 2 poł. XIX, nr rej.: A/723 z 8.07.1977 i z 3.07.1996 wchodzą:
  • pałac
  • kaplica
  • park
  • ogrodzenie


Wieś po raz pierwszy występuje w roku 1381 jako Thomaszenicze. Później nazwa wsi zmienia się kilkakrotnie aż do współczesnych Tomaszowic. Zmieniają się też kolejni właściciele. 

W XVII wieku Tomaszowice należą do Stanisława Borowskiego , w 1739 roku ich właścicielką jest Anna z Opolskich Kurdwanowska, pod koniec XVIII wieku posiadłość przechodzi do rąk rodziny Dłuskich, herbu Nałęcz .

Ostatnia właścicielka z rodu Dłuskich – Anna Dłuska , w roku 1863 , wybudowała w miejscu starego szlacheckiego dworu , nowy murowany pałac o cechach neoklasycystycznych. 

Fotografie i opis pałacu, którego fronton zdobiły attykowe murki, neobarokowe wazony i balkon o dwóch kolumnach, zamieściła w roku 1912 "Wieś Ilustrowana". 

W roku 1880 posiadłość przejmuje rodzina Grabowskich, potem Pieniążków i Lewińskich. Od roku 1905 aż do 1945 należy do rodu Ostromęckich, kiedy to nowe władze wypędziły z pałacu ostatnią właścicielkę – Jadwigę Ostromęcką – Modzelewską , zasłużoną nauczycielkę szkoły w Tomaszowicach i w Sieprawicach. 

Właścicielem pałacu i parku o łącznej powierzchni 6,09 ha jest Gmina Jastków. Z dawnego majątku Ostromęckich,wydzielona jest działka o powierzchni 0,12 ha, na której stoi nie używana już kaplica, odgrodzona od ulicy niskim ogrodzeniem, wpisanym do rejestru zabytków. 

Właścicielem tej części jest Kuria Biskupia w Lublinie,W pałacu mieściła się szkoła podstawowa będąca zarządcą budynku i parku. Obecnie budynek pałacu jest pusty. Wystawiony na sprzedaż. 

Park otaczający pałac pochodzi z początków XIX w., natomiast aleja z końca XVIII w. 

Na terenie parku znajduje się również  dom ogrodnika z 1854 roku, który w 1936 roku zamieniono na kościół, obecnie nie użytkowany oraz czworak z końca XIX w.

Sobieszyn

Sobieszyn – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie ryckim, w gminie Ułęż.


Współrzędne obiektu
N 51.589816
E 22.173972

W skład zespołu parkowo - pałacowego w Sobieszynie powstałego na początku XIX w. rozbudowanego w 2 połowie XIX w.wchodzą :
  • park krajobrazowy ze śladami układu geometrycznego wraz ze stawem
  • pałac
  • dwie oficyny
  • zespół budynków folwarcznych
  • kuźnia
  • brama wjazdowa z fragmentami dawnego ogrodzenia


Jest to przykład organizacji przestrzeni integralnie łączącej elementy architektoniczne z zielenią i wodą pełniącej jednocześnie funkcję siedziby ziemiańskiej i centrum zarządzania przynależnymi folwarkami o dużych wartościach estetycznych , historycznych i przyrodniczych. Dawny zespół pałacowo - parkowy , klasycystyczny pałac w Sobieszynie stoi na trasie nadwieprzańskiej skarpy w odległości 10 km od Kocka.


Wieś od początku swojego istnienia należała do rodu używającego herbu Janina. Gałąź rodu Janina zamieszkująca Sobieszyn przyjęła nazwisko od wsi - Sobieski. Jednym z właścicieli wsi był i król Jan III Sobieski. Sobiescy z Sobieszyna używali tytułu de Sobieszyn. W Żółkwi, gdzie znajduje się grób ojca Jana, Jakuba, można odczytać na nagrobku a Sobieszyn Sobieski.W 1648 roku Sobieszyn należy do Zbąskich herbu Nałęcz. Kolejni właściciele (nie zawsze całych dóbr) to: Stanisław Bieniewski, Łukasz Sobieski, Ignacy Twardowski, Franciszek Gastila, Jan Joachim Wagner. Pod koniec XVIII w. lub na początku XIX w. Sobieszyn przechodzi w ręce Tarnowskich i jako wiano zaraz przechodzi w posiadanie Kickich.

W tradycji ustnej zachowało się podanie o założeniu wsi przez Jana III Sobieskiego i osadzeniu tu Tatarów.
Przy drodze z Sobieszyna do Lenda Wielkiego znajduje się stary dąb nazywany Dębem Sobieskiego. Król miał pod tym drzewem wypoczywać, a w dziupli ukryć flaszkę z winem i miecz. Choć dąb stoi przy drodze w lesie jest na tyle charakterystyczny, że trudno go nie zauważyć. Jego pień ma ponad 6m obwodu.

Pałac został wybudowany w I ćwierci XIX wieku. Jego projektantem mógł być Chrystian Piotr Aigner. Od 1830 roku właścicielem majątku był hr. Kajetan Kicki. Właściciel zmarł w 1878 roku pozostawiając w dożywotnim użytkowaniu majątek swojej żonie Zofii z Maszkowskich. Hr. Kajetan Kicki pozostawił po sobie testament, w którym wyraził wolę, aby cały jego majątek przeszedł na cele społeczne. Jego zamierzeniem było stworzenie fundacji mającej na celu kształtowanie wzorowych gospodarstw rolnych.

Dochody przychodzące z działalności takich gospodarstw miały być wykorzystywane do tworzenia placówek opiekuńczo- wychowawczych. W rok po śmierci Zofii Kickiej powstała finansowania przez fundację stacja prób melioracyjnych i doświadczeń rolniczych. W roku 1890 stację przekształcono w czołową stację doświadczalno rolniczą w Królestwie Polskim. W 1899 przy stacji założono Nadwieprzańską Spółkę Hodowców Roślin. 

W tym samym roku ulokowano w pałacu niższą szkołę rolniczą, która w 1923 przekwalifikowała się na szkołę średnią. Po zakończeniu II Wojny Światowej majątek rozparcelowano, szkole rolniczej pozostawiając tylko jego część. 

W 1951 roku pałac przeszedł gruntowny remont, podczas którego zmieniono układ pomieszczeń. W latach 60 tych budynek był użytkowany przez Ośrodek Zdrowia i przedszkole. W latach 90 tych pozostawał pusty i zdewastowany.

Pałac murowany z cegły i otynkowany, posadowiony na planie prostokąta, podpiwniczony, piwnice przesklepione kolebkowo, piętrowy, z poddaszem przekrytym dachem czterospadowym o połaciach pobitych blachą. Elewacja frontowa 7 osiowa z 3 osiowym, piętrowym ryzalitem lekko wysuniętym poza lico ściany. 

Na osi środkowej wejście główne do pałacu spięte parą kolumn toskańskich, dźwigających taras piętra z żeliwną balustradką. Taras poprzedza portfenetr ujęty parą czworobocznych filarów i kolumn toskańskich. Ponad nimi belkowanie i okno o półkolistym obrysie wieńczone zwornikiem. Partia piętra została artykułowana czterema kolumnami jońskimi, dźwigającymi belkowanie oraz ścianę attykową o schodkowym kształcie. 

Partia parteru całej elewacji frontowej została boniowana, piętro zostało spięte po obu bokach szerokimi lizenami. 
Do pałacu została dostawiona przybudówka, murowana z cegły i otynkowana, o skromnej dekoracji architektonicznej, z zabudowaną sionką, przekryta dachem dwuspadowym o połaciach pobitych blachą. Układ wnętrz dwutraktowy, przekształcony, z przedsionkiem na osi i sienią ze schodami prowadzącymi na piętro, zlokalizowaną na prawo od niego. Całość skomponowana w duchu klasycyzmu.

Wokół pałacu rozciągają się pozostałości po parku krajobrazowym ze stawami.

Po obu stronach dziedzińca w I ćwierci XIX wieku umieszczono dwie oficyny. Murowane z cegły i otynkowane, posadowione na planie prostokąta, podpiwniczone, piwnice sklepione kolebkowo, parterowe, z poddaszami przekrytymi dachami czterospadowymi. Skomponowane w duchu klasycystycznym.

W Sobieszynie warto jeszcze zobaczyć:

  • Kościół rzymskokatolicki pw. Podwyższenia Krzyża Świętego z XIX w.
  • Neogotycka murowana plebania
  • Modrzewiowy dwór z XIX wieku
  • Zabytkowy budynek szkoły i zespół parkowy w Sobieszynie-Brzozowej


Warto również dodać, że Jan III Sobieski pochodził ze znanego rodu Sobieskich z Sobieszyna, który w okresie życia jego dziada Marka Sobieskiego dołączył do grona rodów magnackich.

niedziela, 31 lipca 2011

Łucznica

Łucznica – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie garwolińskim, w gminie Pilawa.


Współrzędne obiektu
N 51.94318
E 21.47185

Łucznica to mała wieś w gminie Pilawa, malowniczo położona nad strugą Bełch, przy starym leśnym trakcie z Osiecka do Garwolina. Dawna wieś królewska notowana w 1567r. Nazwa wywodzi się od półkolistego kształtu albo od "ługu" - bagna, mokradła. 

Do 1944 roku była ośrodkiem okolicznych dóbr Potockich. W XVIII w. we wsi istniała huta szkła oraz liczne smolarnie zaimujące się m.in. wypalaniem potażu. W latach 1863-64 i 1943-44, okoliczne lasy stanowiły schronienie dla oddziałów partyzanckich. 

Pod koniec lipca 1944 roku w okolicach Łucznicy skoncentrowane były oddziały 1 Armii WP. W styczniu stacjonowały tu pododdziały 1 Brygady Pancerne im. Bohaterów Westerplatte oraz 1 Dywizji Pancernej im. Tadeusza Kościuszki.

Dwór w Łucznicy wybudowano dla Potockich ok 1840r. Został on przebudowany w latach 1950-51. Od frontu ganek z czterema kolumnami toskańskimi, od ogrodu ganek czterofilarowy. Dach dwuspadowy. Układ wnętrz dwutraktowy z korytarzem na przestrzał. Na osi sień z klatką schodową. 

Piwnice sklepione kolebkowo z lunetami. Dwór był w posiadaniu Potockich do 1944r. Po wojnie umieszczono w nim szkołę. Obecnie jest to ośrodek szkoleniowy dla animatorów kultury, podlegający Ministerstwu Kultury. Dwór udostępniony jest do zwiedzania po uzgodnieniu.

Dwór otaczają resztki parku dworskiego. Znajdują się w nim wiekowe drzewa, m.in. 400-letni dąb.

Około 1,5 km od centrum wsi w kierunku pd-zach. znajduje się zbiorowa mogiła i pomnik powstańców z 1863r. Można doń dotrzeć piaszczystym traktem leśnym. 

Pomnik upamiętnia śmierć  46 powstańców. Nazajutrz po bitwie 17 III 1863r. pod Zambrzykowem,  wycofujące się oddziały Jankowskiego i Matlińskiego zostały zaatakowane przez Kozaków pomiędzy Łucznicą a Natolinem. 

Niedaleko wsi na zachodnim krańcu wydmy, u podnóża ŁUcznej Góry [167m n.p.m.] znajduje się bezimienna mogiła zwieńczona krzyżem, kryjąca w sobie, jak twierdzą okoliczni mieszkańcy, zwłoki chłopa który zdradził kryjówkę powstańców.

Gończyce

Gończyce – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie garwolińskim, w gminie Sobolew.Gończyce to wieś leżąca około 80 km od Warszawy (w kierunku połud.-wsch.) przy trasie Warszawa - Lublin. We wsi znajduje się skrzyżowanie drogi krajowej nr 17 (Warszawa−Lublin−Zamość−Hrebenne) z drogą wojewódzką nr 807 (Maciejowice−Żelechów−Łuków).  


Współrzędne obiektu:
N 51.776776
E 21.719735

Pierwotny kościół wybudowany został w 1690 r. Od 1699 r. do 1764 r. był filią parafii w Samogoszczy, a następnie funkcjonował jako samodzielna parafia.

 Następny kościół, pw. Świętej Trójcy, wybudowany w 1740 r. przez Kazimierza Grabowskiego, starostę trzebieszowskiego był także drewniany. Wystrój wnętrza barokowy. 

Obecny kościół parafialny murowany, wybudowany w latach 1997-2002, staraniem ks. Jana Spólnego, poświęcony w 2002r. przez Bpa Zbigniewa Kiernikowskiego stanął tuż obok drewnianego zabytku.

Obecnie kościółek pełni funkcję magazynu parafialnego, ale jest dobrze utrzymany i czysty. Wnętrze kościoła nie zmieniło się. Na ścianach nadal wiszą święte obrazy. Obok kościółka znajduje się równie zabytkowa dzwonnica.

10 marca 1946 na szosie Warszawa−Lublin w rejonie Gończyc oddział AK Mariana Bernaciaka stoczył potyczkę z oddziałem Armii Czerwonej, w której zginęło kilku żołnierzy sowieckich, a pluton polski stracił 1 zabitego i 1 rannego.



Dęblin

Dęblin – miasto i gmina w województwie lubelskim, w powiecie ryckim w odległości ok. 70 km od Lublina, 25 km od Puław i 10 kilometrów od Ryk. 


Współrzędne obiektu
N 51.54943°  
E 21.87193°


Dębliński zespół pałacowo-parkowy posiada odległą i złożoną historię. 

W aspekcie stosunków własnościowych, jak też zagospodarowania przestrzennego wynika, że już pod koniec XVI wieku w miejscu obecnego pałacu istniała siedziba dziedzica rozległych dóbr dęblińskich. Najstarszym jednak potwierdzonym w dokumentach był dopiero nieznany z wyglądu rokokowy pałac zbudowany przed 1747 rokiem prawdopodobnie według projektu Pawła Antoniego Fontany.

Klasycystyczna forma pałacu to rezultat gruntownej przebudowy w końcu lat siedemdziesiątych XVIII wieku, której autorem był Dominik Merlini. Pałac ponadto otoczony został parkiem w stylu francuskim założonym w 1779 roku przez Jana Chrystiana Schucha. Park został stosunkowo szybko, bo już po 1790 roku, przekształcony w stylu angielskim przez Dionizego Mac Clair’a.

W późniejszym czasie zmienne koleje losu nie oszczędziły pałacu. Około połowy XIX wieku został on przebudowany. Podczas tych prac utracił attykę. Jego nowi właściciele – Paskiewiczowie – bogate wyposażenie wywieźli z ruchomościami do rodzinnego Homla. W tym czasie wybudowano od strony północnej dwie piętrowe oficyny.

Latem 1915 roku, w czasie działań pierwszej wojny światowej wnętrze pałacu zostało niemal doszczętnie spalone przez wycofujące się z Twierdzy Iwangorod wojska rosyjskie, a jego cały korpus uległ znacznej destrukcji. Odbudowę obiektu przeprowadzono w latach 1924-1927 według projektu polskiego architekta Antoniego Dygata. Przy tym przebudowano wnętrza na potrzeby przeniesionej w kwietniu 1927 roku z Grudziądza do Dęblina Szkoły Lotniczej.

Podczas drugiej wojny światowej pałac powtórnie został spalony tym razem przez wojska niemieckie, a następnie odrestaurowany w latach pięćdziesiątych XX wieku. W 1980 roku przeszedł on jeszcze jeden remont, w trakcie którego został w całości odnowiony. Podczas prac ujawniona została polichromia w pomieszczeniach parteru oraz sklepienie kolebkowe w piwnicach. Po pożarze sali balowej w 1981 roku przeprowadzono jej odbudowę i rekonstrukcję detali. Obecnie zespół pałacowo-parkowy składa się z pałacu zwróconego frontem na północ, poprzedzonego dwiema oficynami, pawilonu ogrodowego, kordegardy, usytuowanej w narożu nowego ogrodzenia, domu ogrodnika, willi oficerskich oraz pozostałości parku, rozciągającego się ku dolinie Wieprza.

Pałac jest murowanym z cegły, podpiwniczonym, dwukondygnacjowym, siedemnastoosiowym, tynkowanym budynkiem przykrytym czterospadowym dachem wykonanym z blachy miedzianej. Wzniesiony został na planie wydłużonego prostokąta. Od zachodu przedłuża go parterowe skrzydło równe szerokością korpusowi, mieszczące salę balową (dawną salę teatralną). Od frontu główne wejście do pałacu zdobi nieznacznie wysunięty ryzalit i osłania okazały portyk ze sklepieniem wspartym na czterech kolumnach toskańskich w wielkim porządku, częściowo kanelowanych zwieńczonych trójkątnym szczytem. W elewacji ogrodowej ryzalit i portyk analogiczne. Ściany pałacu boniowane są w poziome pasy. Pomiędzy kondygnacjami występuje gzyms kordonowy. Okna parteru prostokątne ośmiokwaterowe, zdobią opaski uszkowe, a nad nimi – oddzielone poziomym pasem – półkoliste płyciny z kluczami. Natomiast okna piętra mniejsze sześciokwaterowe, również prostokątne, ujęte są od góry opaskami, nad którymi występuje belkowanie z tyligrafami i gzymsem ząbkowym.

 Oficyny są murowanymi z cegły, podpiwniczonymi dwukondygnacjowymi, trzynastoosiowymi, tynkowanymi budynkami przykrytymi czterospadowymi dachami wykonanymi z blachy miedzianej. Wzniesione zostały na rzucie prostokąta w połowie XIX wieku. Od frontu prowadzą do nich wejścia, które zdobią płytkie portyki ze sklepieniami wspartymi na czterech kolumnach toskańskich zbliżonych parami w wielkim porządku, zwieńczonymi trójkątnymi szczytami. Ściany oficyn boniowane są w poziome pasy. Pomiędzy kondygnacjami występuje gzyms. Okna parteru są prostokątne sześciokwaterowe, a nad nimi oddzielone gzymsem występują półkoliste płyciny z kluczami. Natomiast okna piętra są mniejsze również prostokątne i sześciokwaterowe. Ponadto okna parteru i piętra ujęto w prostych opaskach. Układy wnętrz są dwutraktowe, przebudowane. 

Kordegarda wzniesiona w czwartej ćwierci XVIII wieku, przebudowana w XIX wieku założona jest na planie koła, z sionką od tyłu wyodrębnioną z planu. Murowana z cegły, dwukondygnacjowa, tynkowana i boniowana. Zwieńczona gzymsem i daszkiem wspartym na uskokowym cokoliku oraz kopułką blaszaną ze sterczyną. Kondygnacje oddziela gładki gzyms pasowy, pod którym umieszczone są dwa małe okienka.

Park dębliński pierwotnie urządzony w stylu francuskim, po 1790 roku stał się za sprawą projektu Dionizego Mac Clair’a parkiem angielskim. Otrzymał naturalistyczne wnętrza ogrodowe połączone optycznie z dalekim krajobrazem nadwiślańskim. Całość założenia uzupełniał zachowany do dziś staw z wyspą, na której wzniesiony był przez Dominika Merliniego pawilon "Świątynia Wspomnień". Miał on stanowić ważny akcent głównego motywu ogrodu. Przekształcony w XIX wieku, zrujnowany 1944 roku, został następnie rozebrany.

Obecnie dębliński park wymaga zabiegów konserwatorskich, w celu przywrócenia mu pełnej świetności. Mimo to zachowały się w nim do dziś obok pomnikowych dębów, lip, wiązów, także egzotyczne drzewa korkowe oraz staw z wyspą, na którą wchodzi się po przerzuconym, murowanym z cegły, jednoarkadowym moście.


Cmentarz wojenny Ballona
Cmentarz wojenny znajduje się na stoku dawnej reduty Zajączka, która broniła dostępu do twierdzy od strony wschodniej. W czasie stacjonowania wojsk rosyjskich w twierdzy, Rosjanie wyznaczyli miejsce na szpital polowy.

 Usytuowano go naprzeciw bramy Lubelskiej u stóp stoku Balonny za osłoną wału kolejowego przy rozwidleniu torów kolejowych w kierunku Lublina i Radomia. Pobudowano tu kilka baraków i mieszkania dla obsługi szpitala.

    Po przeciwnej stronie szpitala od strony wschodniej reduty umiejscowiono cmentarz. 

Na tym cmentarzu znaleźli się żołnierze polskich oddziałów legionowych walczących pod dowództwem Józefa Piłsudskiego w składzie 1 Armii austriackiej.

 Z tego właśnie okresu na cmentarzu znajduje się kilka grobów polskich i austriackich , a także symboliczna kwatera żołnierzy rosyjskich poległych w I wojnie światowej oraz wojnie polsko – radzieckiej 1920 r.


 Wchodząc na cmentarz bramą główną, po lewej stronie usytuowane są rzędy mogił poległych żołnierzy 15 pp „Wilków” – pułku, który w latach 1919 – 1937 kwaterował w twierdzy.

    Natomiast po prawej stronie położone są mogiły żołnierzy z różnych oddziałów biorących udział w działaniach bojowych nad Wisłą. 

W głębi znajduje się symboliczna kwatera poświęcona lotnikom polskim, którzy zginęli w latach 1927 – 1939. Kolejnym wycinkiem z historii cmentarza jest wojna obronna z września 1939 r. 

Pierwszymi ofiarami hitlerowskiego najeźdźcy, których symboliczne mogiły znajdują się na tym cmentarzu byli polegli 2.09 oficerowie – piloci formującej się w Dęblinie czechosłowackiej grupy lotniczej : ppor Stefan Kawka, por. Zdenek Rous, por. Andrzej Sandor . W czasie nalotów Luftwaffe na lotnisko schronili się oni do okopu, w który uderzyła bomba. 

Tak zginęli czescy patrioci, którym przyszło walczyć o wolność swojej ojczyzny na obczyźnie. 

W centrum cmentarza znajduje się pomnik poświęcony poległym żołnierzom 15 pp „Wilków” w okresie wojny obronnej 1939r. Pułk ten w okresie międzywojennym przez wiele lat był związany z Dęblinem, natomiast w kampanii wrześniowej brał udział w składzie 28 DP armii „Łódź”.


Inne zabytki Dęblina

  • Twierdza Dęblin – fortyfikacje na prawym brzegu Wisły (forty na lewym brzegu znajdują się na terenie woj. mazowieckiego)
  • Cytadela w Dęblinie
  • Pozostałości fortu I " Nadwiślanka " w Nadwiślance, gm. Stężyca.
  • Fort II " Mierzwiączka " w Mierzwiączc
  • Pozostałości fortu III " Dęblin " w Dęblinie.
  • Pozostałości fortu IV " Borowa " w Borowej, gm. Puławy
  • W parku Zespół pałacowy (córka właściciela Dęblina, Jerzego Mniszcha – Maryna Mniszchówna była żoną cara Dymitra Samozwańca I a po jego śmierci poślubiła Dymitra Samozwańca II)
  • Cmentarz wojenny Balonna – pomnik ofiar faszyzmu
  • Cmentarz komunalny – groby nieznanego żołnierza i symboliczne pomnik ofiar faszyzmu
  • Brama Lubelska i brama Warszawska

  • Pomnik lotników i izba pamięci Szkoły "Orląt"
  • Kościół pw. Chrystusa Miłosiernego (pierwotnie cerkiew w Łosicach z I poł. XVIII w.) przeniesiona do Dęblina w 1928-1929
  • Zespół Dworca Kolei Nadwiślańskiej
  • Synagoga w Dęblinie – zbudowana w połowie XIX wieku, przy ulicy Okólnej. Podczas II wojny światowej, hitlerowcy zdewastowali synagogę. Po wojnie budynek synagogi służył jako łaźnia miejska, następnie przebudowano ją na magazyn. Obecnie nieistniejąca – na jej miejscu stoi sklep AGD-RTV.